🏛️ جاهای دیدنی مشهد که حتما باید ببینید

حرم امام رضا (ع) در مرکز شهر مشهد، بارگاه حضرت علی بن موسی‌الرضا (ع) است که نزد مسلمانان شیعه و اهل تسنن گرامی داشته می‌شود. این مکان مسجدها، آرامگاه‌ها، رواق‌ها، صحن‌ها، کتابخانه و موزه‌ها را در بر می‌گیرد. سازه‌های این حرم مقدس از دوران پیش از صفویان، دوران تیموری و زمان‌های متعدد تاریخی به‌جا مانده، اما در زمان شاه طهماسب صفوی فعالیت بسیار برای گسترش حرم صورت گرفته است؛ ازاین‌رو این مکان مقدس موزه‌ای وسیع از معماری ایران است.

مسجد گوهرشاد در جنوب حرم رضوی واقع شده است. این مسجد به دستور گوهرشاد بیگم همسر شاهرخ، در مجاورت حرم امام هشتم (ع) ساخته شده و از پر بازدیدترین و شلوغ‌ترین مساجد ایران به شمار می‌رود. معماری و کاشی‌کاری‌های این مسجد زبانزد است و گردشگران بسیاری را به خود جذب می‌کند.

آرامگاه نادرشاه افشار بنایی است که به یادبود نادرشاه در شهر مشهد ساخته شده است. قوام‌السلطنه در اواخر عهد قاجار (۱۲۹۶ خورشیدی) در محل یکی از مقابر ویران‌شده نادری، آرامگاه جدیدی برای وی ساخت و استخوان‌های او را از تهران به مقبره مزبور انتقال داد. بنای جدید که در محل فعلی آرامگاه وی قرار داشت، مدتی بر پا بود تا این که انجمن آثار ملی ایران در سال ۱۳۳۵ خورشیدی درصدد بر آمد آرامگاهی مناسب برای وی در همان محل احداث کند. این کار از سال ۱۳۳۶ شروع شد و در سال ۱۳۴۲ به پایان رسید.

آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی در میان باغی مصفا به فاصله ۲۰ کیلومتری شمال شهر مشهد واقع شده است. ساختمان فعلی آرامگاه فردوسی و موزه توس که الهام‌گرفته از شیوه معماری هخامنشی، به‌ویژه آرامگاه کوروش بود، به دستور انجمن آثار ملی در سال ۱۳۴۳ آغاز و با نظارت مهندس هوشنگ سیحون در سال ۱۳۴۷ به انجام رسید. نمای بیرونی بنا شامل عناصر تزئینی هخامنشی به‌خصوص ستون‌ها و سرستون‌ها است و اشعاری که بر اضلاع چهارگانه بنا نگاشته شده از حکیم فردوسی و معرف اندیشه و شخصیت وی است.

آرامگاه شیخ بهایی، دانشمند برجسته قرن دهم و یازدهم هجری، در داخل حرم مطهر رضوی بعد از رواق امام خمینی با مزاری سنگی و پوششی شیشه‌ای قرار گرفته است. آرامگاه این دانشمند قبل از مرگش محل تدریس او نیز بوده است و حدود ۱۰۲ متر مساحت دارد که با آینه‌کاری‌های بسیار و کتیبه‌های خوشنویسی شده تزیین شده است. روی کتیبه‌های دیواری این آرامگاه تاریخ تولد و مرگ او حک شده است.

گنبد سبز آرامگاه شیخ مومن استرآبادی است که قدمت آن به دوران صفویه می‌رسد. پلان گنبد سبز هشت‌ضلعی و دارای چهار ایوان است. علاوه بر ایوان و طاق‌نماها، کاشی‌کاری زیبای آن به آرامگاه جلوه خاصی داده است. این بنای تاریخی در خیابان آخوند خراسانی و در وسط میدانی به همین نام قرار دارد. گنبد سبز که به دستور شاه عباس احداث شده، در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مدرسه علمیه عباسقلی‌خان شاملو توسط عباسقلی‌خان بیگلربیگی به دستور شاه سلیمان صفوی در سال ۱۰۴۵ هجری شمسی احداث شد. این مدرسه که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، در ابتدای خیابان صفوی قرار دارد و هم‌اکنون به‌عنوان حوزه علمیه استفاده می‌شود. بنای مدرسه در دو طبقه و در چهار ضلع دارای چهار ایوان به سبک معماری عهد صفویه ساخته شده که بیش از ۱۰۰ حجره را در خود جای داده است.

آرامگاه پیرپالاندوز متعلق به محمد عارف عباسی، از عرفای بزرگ قرن دهم هجری است. این آرامگاه که به ثبت ملی رسیده، در دوران صفویه احداث شده است. این بنای تاریخی چهارضلعی و دارای گنبد پیازی شکل و ایوان آجری زیبایی است. در داخل آرامگاه بر سقف‌ها بقایای نقاشی‌هایی از دوران صفویه وجود دارد. بنا با کاشی‌های ساده فیروزه‌ای رنگی تزیین شده است.

مسجد ۷۲ تن یا مسجد شاه در خیابان خسروی، ابتدای بازار بزرگ واقع شده است. این بنای تاریخی در ابتدا آرامگاهی بوده که توسط امیر غیاث‌الدین بنا شده و در دوره‌ای بعد به بنای کنونی مسجد تغییر کاربری داده است. بنا مشتمل بر فضای چهارطاقی گنبد دوپوش، دو مناره سرشکسته و یک ایوان است و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

پارک کوهسنگی دومین پارک بزرگ (بعد از پارک ملت) مشهد است. این پارک در جنوب غربی مشهد و در انتهای خیابان کوهسنگی قرار گرفته است. پارک کوهسنگی در حاشیه کوه‌هایی مرتفع ایجاد شده و از قدیمی‌ترین روستاهای مشهد است. کوهسنگی از میان تفریحگاه‌های شهر مشهد از قدمت و شهرت بیشتری برخوردار است و یکی از زیباترین پارک‌های ساخته شده در ایران است. این پارک تلفیقی از آب، سنگ و سرسبزی و نور است.

پارک وکیل‌آباد از تفرجگاه‌های قدیمی و زیبای مشهد است که در جنوب غربی مشهد و انتهای بلوار وکیل‌آباد واقع شده است. این پارک جنگلی که در گذشته به نام میرطراز یا باغ وکیل‌آباد شناخته می‌شده، در سال ۱۳۴۸ شمسی توسط مالک آن، حسین آقای ملک، به‌صورت رسمی وقف استفاده عموم و به شهرداری مشهد واگذار شد. باغ وحش وکیل‌آباد، تنها باغ وحش مشهد است که در جوار پارک جنگلی وکیل‌آباد قرار دارد.

مشهد در زمینه احداث پارک‌های آبی موقعیت بی‌نظیری در خاورمیانه دارد. یکی از جاذبه‌های ورزشی خاص در مشهد وجود پارک‌های آبی است که به‌دلیل سرپوشیده بودن امکان استفاده از آن‌ها در تمام طول سال وجود دارد. پارک آبی ایرانیان، سرزمین موج‌های آبی، پارک ساحلی آفتاب و موج‌های خروشان از پارک‌های آبی مجهز است که طرفداران بسیاری در ایران دارد.

بازار رضا که در فاصله کمی از حرم مطهر قرار دارد، یکی از شلوغ‌ترین و پربازدیدترین بازارهای سنتی کشور لقب گرفته است. این بازار علاوه بر معماری زیبا و سنتی خود، یکی از قدیمی‌ترین مراکز عرضه سوغات و صنایع دستی شهر مشهد است.

موزه نان، اولین موزه نان در کشور است که کلیه فرایند و ابزارآلات مرتبط با نان، از کاشت و برداشت گرفته تا پخت انواع نان که همه برگرفته از فرهنگ ایرانی است را به نمایش گذاشته است.

حمام مهدی قلی بیک در سال ۱۰۲۷ توسط یکی از امرای تیموری احداث شده است و در نزدیکی بازار بزرگ مشهد و میدان ۷۲ تن قرار دارد. این حمام هم‌اکنون به موزه تغییر کاربری داده است و وسایل و ابزارآلات قدیمی در آن برای علاقه‌مندان به تاریخ به نمایش گذاشته شده است.